Çevre dostu kumaşlar!

Giyim sektörü, dünyada su tüketimi en fazla olan sektörlerden. Bir tişört için gerekli olan pamuğun elde edilmesi, 150 gram böcek ilacı ve bazı kimyasalların kullanılması ile gerçekleşebiliyor. Üstelik pamuk üretimi esnasında kullanılan dizel traktörler, iş makineleri ve kamyonlar sonucu atmosfere salınan karbonmonoksit gazı  sağlığımızı kötü anlamda etkileyebiliyor. Tüm bunlar ve daha da saymadıklarımız, çevre ve gelecek nesiller için ciddi birer tehdit. Sürdürülebilir kumaşlardan yapılmış kıyafetler için giderek artan talebi karşılamak üzere bazı önemli tasarımcılar şimdiden çevre dostu kumaş trendini benimsemiş durumda. Peki ama hangi kumaş ‘gerçekten’ çevre dostu? Bir çok üretici ‘organik’ ya da ‘ekolojik’ olarak adlandırdıkları ürünlerinin satış rakamlarının kaygısı içinde. Etiketin üzerinde yazanların ve hangi kumaşın ekolojik olup olmadığının bilinmesinin önemi gittikçe artıyor. Hem tüketici hem de üretici tarafı gün geçtikçe daha da bilinçleniyor. Tüm dünyada giyim sektöründe oyunun kuralları biraz da olsun değişmeye başlıyor...

Organik pamuk
Organik yetiştirilen pamuk için tarım ilacı veya suni gübre kullanılmıyor. Bu sürdürülebilir tarım uygulaması ile hem herhangi bir kimyasal pestisit  ( zararlı böcekler için kullanılan madde ) içermeyen pamuk üretilmiş oluyor hem de tarım işçileri için tamamen sağlıklı bir çalışma ortamı sağlanıyor. Fakat bir giysinin organik pamuktan üretilmiş olması onun tamamı ile ‘çevre dostu’ olduğu anlamına gelmiyor. Organik pamuk ile buluşan kumaş boyası, etkinlik derecesine göre giysinin ne kadar çevre dostu olduğunun belirleyicisi. Doğal krem ve açık kahverengi tonlarındaki organik pamukların ‘çevre dostu’ olma ihtimalleri biraz daha yüksek.

Bambu
Bambu, çevre dostu kumaşların adeta yıldızı! Hızla büyüyen bambu kesildikten sonra kendini yenileyebiliyor. Bambu kumaşı, kaşmir gibi yumuşak da. Bambu kamışları hamur haline getirilip, elyaflarından ayrıştırılıp iplik yapılıyor. Bambudan üretilen kumaşlar deride alerji yapmıyor ve oldukça hafif bir dokuya sahip olduğu için giyildiğinde serinlik hissi veriyor. Ayrıca vücut terini pamuktan sekiz kat daha hızlı atmosfere vermesi, ultraviyole ışınlarını kırması gibi özelikleri de var. Sıcak havalar için oldukça ideal bir kumaş. Türkiye’de yıllık yaklaşık 500 ton civarında bambu kumaşı üretildiği söyleniyor.

Yün
Çoğu üretici için yün her ne kadar ‘sürdürülebilir’ bir kumaş olsa da, koyunlar için durum biraz farklı. Zehirli ilaçların kullanılması ve kesme işlemi esnasında zarar görmeleri, yünün ‘organik’ olarak adlandırılsa da kötü muameleye maruz kalmış koyunlar vasıtası ile elde edilmiş olmasını bizlere hatırlatıyor.

İpek
Yenilenebilir ve ayrıştırılabilir ipek kumaşı, doğal bir kumaştır. İpek genellikle Çin, Hindistan ve diğer uzakdoğu ülkelerinde ağır çalışma şartlarında üretiliyor ve son tüketim yerlerine sevkiyatlarının yapılması için gemiler vasıtası ile tonlarca mazot tüketiliyor. Dünyanın bir ucundan diğer ucuna sürekli geçiş yapan gemilerin balans suları ekolojik dengeyi etkileyebiliyor.

Keten
Gerçek keten kumaşı, keten ipliğinden elde edildiğinden ve ilaç kullanımı olmadığından ‘çevre dostu’ olarak anılabilir. Organik pamukta olduğu gibi keten doğal hali ile veya çok yoğun olmayan kumaş boyası ile uygulandığında hem sizin için hem de çevre için pek zararlı değildir. Pamuğun işlenip keten gibi algılanmasını sağlayan ‘’suni keten’’ ile doğal keteni karıştırmamakta da fayda var.

Hint keneviri   
Herhangi bir pestisit ( böcek öldürücü kimyasal madde ) ya da herbisit ( bitki öldürücü kimyasal madde ) içermeyen kenevir ekolojik açıdan iyi bir örnek. Hatta, yetiştiği yerdeki toprağı bile geliştirir, besler. Eğer denetimler sık yapılmazsa hint kenevirinden kumaş üretiminde de bazı kimyasalların kullanımı söz konusu olabilir. Tabi farklı amaçlara yönelik hint keneviri yetiştiriciliğinin yasal kısıtlamaları olduğunun da altını çizmekte fayda var.

Polyester
Gittikçe daha da popüler olan geridönüşümlü polyester ‘çevre dostu’ olarak gündeme oturmaya başladı bile. Daha önceden kullanılmış veya parça kumaşlar yeni kumaş yapımında rahatlıkla kullanılabiliyor. Bunun ne derece ‘çevre dostu’ olduğu bakış açısına göre değişir tabi. Bir yandan baktığınızda doğal olmayan iplikten üretilmiş polyester bir kumaş ki bu negatif bir özellik, diğer yandan ele aldığınızda da yeniden kullanılması ile daha az atık elde edilmesi ve tasarruf sağlanması. Ama tüm bu işlemlerde kimyasal maddelerin kullanılması duruma bir eksi daha katıyor.

PET
Yeniden kazanılmış, geri dönüştürülmüş PET şişelerinden yapılan polyester kumaşlar. Bu size göre de biraz mucizevi değil mi? Her gün çöpe attığımız milyonlarca PET şişeden ne kadar çok kumaş üretilebileceğini tahmin etsenize! Yalnız şunu da aklımızdan çıkartmamalıyız ki polar bir ceket üretebilmek için yine de biraz toksik kimyasallardan kullanmak şart. PET geri gönüşümü ile çanta üretimi de oldukça popüler.

Tencel
Bir başka suni elyaf olan Tencel, odun hamurundan yapılıyor. İpek gibi ince, polyester kadar sağlam, keten gibi serin ve yün kadar sıcak tutan yeni çağın elyafı tencel fazla nemi de doğal yolla emiyor. Zehirli olmayan kimyasallar kullanılarak, daha az enerji ve daha az su kullanılarak üretiliyor. Tencel kumaştan bir ürün elinize geçtiğinde etiketini bu bilgiler doğrultusunda inceleyebilirsiniz.

Gördüğünüz gibi, tüm bu organik ve çevre dostu kavramları kafa karıştırıcı gibi gözüküyor. Bu konuda biraz daha bilgi sahibi olursak ve çevremizi de bilinçlendirebilirsek hem daha sağlıklı hem de doğa ile dost olarak yaşamımıza devam edebiliriz.

Giriş Tarihi: 26 Ocak 2011, Çarşamba

Tweet

yukarı