Çocuklara cinselliği anlatmak

Cinsel eğitim, üç aşamalı bir süreçtir. Okul öncesi dönem, okul dönemi ve ergenlik dönemi diye ayırabiliriz. Dolayısıyla her dönemde beklenilen bilgi seviyesi de değişecektir. Cinsel eğitim, doğumla başlayan ve bir ömür boyu süren bir süreç. Amerika Cinsel Bilgi ve Eğitim Konseyi (SIECUS) cinsel eğitimi yaşam boyu süren bilgi alma, inanç,tutum ve değerler kazanma süreci olarak tanımlıyor. Yapılan birçok araştırmada çocuğun cinsel eğitiminde birinci sorumlunun anne ve baba olduğu sonucu çıkmış. Durum böyle olunca, şu sorular akla geliyor; anne-babalar çocukların cinsellikle ilgili sorularına nasıl cevap vermeli? Nasıl bir tutum göstermeliler?

Anne ve babalarından doğru cevabı alamayan, azarlanan çocukların cinsellikten utandıkları, ileri yaşlarda cinsel kimliklerini saptamada ve cinsel davranışlarında sapkınlık gösterdiği bilinmekte. Acıbadem Hastanesi Kadıköy şubesi pedagoji uzmanları Ayşegül Salgın ve Zehra Yılmaz, çevresini ve dış dünyayı tanımaya çalışan çocukların özellikle üç yaş civarında anne ve babalarına hemen her konuda soru sormaya başladıklarına dikkat çekiyorlar. Bu sorulardan cinsel içerikli olanlara verilecek yanıtların pek çok anne ve babayı zorladığını vurgulayan pedagoji uzmanı Ayşegül Salgın, “Bu durum ebeveynlerin cinsellikle ilgili tutumlarıyla ilgili olabiliyor. Ama, son derece açık ve rahat oldukları düşünülen anne-babalar bile böyle bir durumla karşılaştıklarında nasıl davranacaklarını, neyi, nasıl anlatacaklarını bilemeyebiliyorlar” diyor.

Nasıl cevap verilmeli
Çocuğun cinsel içerikli sorularının temelinde cinsel duygular değil, onun üremeye yani bebeklerin nasıl dünyaya geldiklerine dair meraklarının yattığını hatırlatan pedagog Zehra Yılmaz ise bunun çocuğun uzaya, gezegenlere ya da hayvanların yaşayışlarına olan meraklarından farklı olmadığını vurguluyor.

Pedagog Zehra Yılmaz, verilmesi gereken eğitimin sınırlarını şöyle çiziyor:  “Çocuklara cinsel eğitim verilirken öncelikle çocuğun bilişsel gelişim düzeyi dikkate alınmalıdır. Çocuk soru sorduğunda doğru, açıklayıcı ve anlayabileceği şekilde cevap verilmelidir. Cevaplar çocuğun merakını gidermeli ve doyurucu olmalıdır. Fazla ayrıntılı bilgi vermek, çocuğun kafasını karıştırmaktan başka bir işe yaramaz. Susmak,konuyu değiştirmek ya da azarlamak tercih edilmemelidir. Çocuğa cinsel bilgiler vermenin en uygun zamanı, onun bu konularda soru sormaya başladığı dönemler. Bu tür sorular bireysel farklılıklar göstermekle birlikte, genellikle üç yaş civarında başlar. İlk sorular genellikle kendi bedeni, annenin bedeni ya da bir kardeşin dünyaya gelişi ile ilgilidir. 2-3 yaşlarında cinsiyet farkıyla ilgili sorular, 3-4 yaşlarında doğumla ilgili sorular gelir. Cinsel ilgiler bazen 7-8 yaşları  arasında diner. Cinsel olgunlaşmayla fizik işaretlerin belirmesi ve genital bezlerin üretime başlamaları ile yeniden canlanır.”

Konuşmak için doğru zaman çocuğumuzun bize soru sormaya başladığı zamandır. Öncesinde  konuşmanız gerekmez. Sorduğu soruları geçiştirmemeli, ertelememelisiniz. Hayvanlardan ya da bitkilerden örnek vermek doğru değildir. Çocuk insan cinsini merak etmektedir. Çocuk soruyu uygunsuz bir ortamda sorarsa “bu özel bir konu seninle bunu eve gidince konuşalım” demek doğrudur. Çocuk soruyu size sormuşsa “bunu git annene babana sor’’ diye topu diğer ebeveyne de atmamalıyız.

Konuşurken yapılması gerekenler
Konuşacağımız yer kalabalık ve gürültülü olmamalıdır. Başkaları olursa çocuk başka birşey sormayabilir ya da dikkati dağılabilir.
Günlük nasıl konuşuluyorsa öyle konuşmak gerekir. Yüz  ifademizin tuhaflaşması, beden dilimizin değişmesi, ses tonunun farklılaşması doğru değildir. Çocuk konuşulan şeyden rahatsız olunduğu anlar.
Çocukla konuşurken onunla göz teması kurmak ve  onun göz seviyesine eğilmek önemlidir.
Yanıtlarken başka bir işle uğraşmamak gerekir.
Başlangıç cümleleri olarak;” bunu senin yaşında ben de merak etmiştim” ya da “iyi bir soru''. ''Bunu  seninle konuşmak isterim” ya da “sanırım pek çok yaşıtında bu sorunun cevabını merak ediyordur.” tarzında cümlelerle başlanabilir.
Cinsel organlara isim takmak doğru değildir; “penis” ve “vajina” olarak öğretilmesi gerekir.

Çocuk ve genç Psikiyatr Dr. Bengi Semerci bu konuda anne –babaların yapmaması gerekenleri şöyle sıralıyor.

Anne baba olarak 2-6 yaş arasında yapılmaması gereken davranışlar
Asla çocuklara bedenlerinin bazı kısımlarının kötü ya da utanılacak yerler olduğunu söylemeyin. Örneğin cinsel organına dokunduğu zaman bunu yapmamasını çünkü pis ve ayıp olduğunu söylemeniz, çocuğun kaygılarını artıracaktır. Bu davranışın gizlenmesi ve utanılması gerektiğine inanacaktır.
Yaptıkları ya da söyledikleri şeylerden dolayı onları utandırmayın. Erişkinler, küçük çocukların anlamını bilmeden yaptıkları şeyleri ya da söyledikleri sözleri eğlenceli bularak onlara gülebilirler. Televizyonda gördükleri ya da duydukları cinsellikle ilgili bir şeyi taklit etmesi size eğlenceli gelse de onu utandırır.
Bunları başka kişilere anlatarak ve gülerek utanmasına neden olmayın.
Yaptığı bazı şeylere cinsel anlamlar yükleyip abartmayın. Annesinin göğsüne dokunan ya da arkadaşına sarılan bir çocuğa, “bak çapkına neler yapıyor?” demek ya da benzer abartılı davranışlar sergilemek çocuğu rahatsız eder.
Onun yanında başkalarının dış görünüşleriyle dalga geçmeyin.
Erkek ya da kız çocuklarla oynama gibi cinsiyete bağlı sınırlar koymayın.

Okul döneminde yapmamız gerekenler:
Cinsellikle ilgili konularda konuşmaktan kaçınmayın
Çocuğun sözel ya da davranışsal olarak sizinle kurmaya çalıştığı iletişimi duymazdan, görmezden gelmeyin. Siz bunu yaparsanız iletişimi başka yerde arayacak ve yanıtları orada bulmaya çalışacaktır.
Sınırsız ve kontrolsüz televizyon ve internet kullanımına izin vermeyin.
Onaylamadığınız kişilerle etkileşimini kontrolsüz bırakmayın.

Giriş Tarihi: 02 Şubat 2012, Perşembe

Tweet

yukarı